تبلیغات
مهدی یاوران - ساختن مسجد بر روی قبور حرام است؟(1)
 
مهدی یاوران
الا كه روح دعائی،خدا كند كه بیایی
درباره وبلاگ


آقا نگاهت سوی آهوهاست میدانم
دستان پاکت مثل ما تنهاست میدانم
آقا اگر تو برنمیگردی دلیل آن
در چشم های پرگناه ماست میدانم
اللهم عجل لولیک الفرج

مدیر وبلاگ : مجتبی صمدی
نظرسنجی
برای تعجیل در فرج امام زمان (عج) چند صلوات میفرسنید؟







وهابیت

ساخت مسجد بر روی قبور یا پیرامون آن و خواندن نماز در آن مسجد ، موضوعی فقهی است و ارتباطی با اصول عقیدتی ندارد . در موضوعات فقهی ، باید به نظریات رهبران و فقهای مذاهب اسلامی كه حكم هر مسئله ای را با استفاده از كتاب و سنّت بیان می كنند ، مراجعه كرد . در اینگونه مسایل ، نمی توان طرف مقابل را به دلیل جایز دانستن یا ندانستن عملی متهم به كفر یا فسق نمود . چرا كه مسایل فقهی بسیاری مورد اختلاف و معركه آرای فقها و مجتهدین بوده وهست .


ما نیز به نوبه خود تلاش خواهیم كرد حكم مسئله مورد بحث را از مهمترین منابع فقه یعنی كتاب و سنّت به دست آوریم .

 

حرمت ساخت مسجد بر روی قبور

وهابیون بر حرمت ساختن مسجد در كنار قبور اولیاى الهى به ادله اى استدلال كرده اند كه در ذیل به بحث و بررسى آنها مى پردازیم:

ظاهر انگاری درروایات ،ریشه اشکالات وهابیان

وهابیون بر مدعای خود به روایات ذیل استدلال کرده اند:

....

ساختن مسجد بر روی قبور حرام است؟(1)

وهابیت

ساخت مسجد بر روی قبور یا پیرامون آن و خواندن نماز در آن مسجد ، موضوعی فقهی است و ارتباطی با اصول عقیدتی ندارد . در موضوعات فقهی ، باید به نظریات رهبران و فقهای مذاهب اسلامی كه حكم هر مسئله ای را با استفاده از كتاب و سنّت بیان می كنند ، مراجعه كرد . در اینگونه مسایل ، نمی توان طرف مقابل را به دلیل جایز دانستن یا ندانستن عملی متهم به كفر یا فسق نمود . چرا كه مسایل فقهی بسیاری مورد اختلاف و معركه آرای فقها و مجتهدین بوده وهست .


ما نیز به نوبه خود تلاش خواهیم كرد حكم مسئله مورد بحث را از مهمترین منابع فقه یعنی كتاب و سنّت به دست آوریم .

 

حرمت ساخت مسجد بر روی قبور

وهابیون بر حرمت ساختن مسجد در كنار قبور اولیاى الهى به ادله اى استدلال كرده اند كه در ذیل به بحث و بررسى آنها مى پردازیم:

ظاهر انگاری درروایات ،ریشه اشکالات وهابیان

وهابیون بر مدعای خود به روایات ذیل استدلال کرده اند:

1 ـ جندب بن عبدالله بجلی می گوید: از رسول خدا (صلی الله علیه وآله) پنج روز قبل از وفاتش شنیدم که فرمود: «آگاه باشید، همانا کسانی قبل از شما قبور انبیای خود را به عنوان مساجد قرار می دادند. امّا شما این گونه نکنید، من شما را از این عمل باز می دارم.» (1)

2 ـ از پیامبر (صلی الله علیه وآله) روایت شده که به خدا عرض کرد: «بار خدایا قبر مرا بت قرار مده، خدا لعنت کند قومی را که قبور انبیای خود را مساجد کردند.» (2)

3 ـ مسلم نقل می کند که ام حبیبه و امّ سلمه نزد رسول خدا (صلی الله علیه وآله) یادی از کنیسه ای کردند که در حبشه دیده بودند، رسول خدا (صلی الله علیه وآله) فرمود: آنان کسانی هستند که هرگاه مرد صالحی از میانشان می میرد بر قبر او مسجدی می سازند و صورت هایی نیز بر آن قرار می دهند، آنان نزد خدا در روز قیامت مخلوقات بدی هستند.» (3)

4 ـ بخاری در صحیح خود از پیامبر (صلی الله علیه وآله) نقل کرده فرمود: «خدا لعنت کند نصارا و یهود را، زیرا قبور انبیای خود را مسجد قرار دادند.» (4)

بیضاوی در شرح این احادیث می گوید: «از آن جا که یهود و نصارا بر قبور انبیا به خاطر تعظیم شأن آنان، سجده کرده و آن قبور را قبله خود قرار می دادند، به همین جهت مسلمین از این نوع عمل باز داشته شدند، زیرا این عمل شرک محض است. ولی اگر کسی مسجدی را در جوار قبر صالحی به قصد تبرک بسازد مشمول نهی روایات نمی شود»

واکنش تند وهابیت ، اشتباه در نتیجه گیری از روایات

 بر این اساس وهابیون  از مجموع این احادیث چنین نتیجه گرفتند»

1-      حرمت ساخت مسجد بر قبور و یا در کنار آنها .

2-      حرمت نماز گذاردن در این مساجد به خاطر اینکه تعظیم به قبور محسوب می شود!

3-      حرمت نماز خواندن به سمت قبور و قبله قرار دادن آنها و سجده برای صاحبان قبور .

برداشت سطحی و سخیف این گروه در مواجهه با روایات فوق واکنشهای عجیبی را در فتاوی و آراء ایشان به جای گذارده است.

بطوریکه ابن تیمیه فتوا می دهد  «ولا یشرع اتّخاذها ـ أی القبور ـ مساجد»(5) .

بنابر قول ابن تیمیه بنای مسجد بر قبور جائز نیست و مشروعیت ندارد ، و در جایی دیگر می گوید:

ابن تیمیه می گوید: پیامبر(صلی الله علیه و آله) حرام كرده كه قبور خود را مسجد قرار دهند یعنی نباید كسی در اوقات نماز به آنجا رفته و نماز و دعای خود را در آنجا بخواند اگر چه به قصد عبادت خدا هم برود زیرا آن مكان ها راهی برای شرك است یعنی ممكن است كه انسان به خاطر صاحب قبر  دعا و نماز خوانده و او را تعظیم و تكریم نماید ، لذا ساختن مسجد در كنار قبور اولیا حرام است. بنابراین اگرچه بنای مسجد فی نفسه مستحب است ولی از آنجا كه این عمل ممكن است برخی را به شرك وادار كند مطلقا حرام است.(6)

ابن قیم جوزی نیز شاگرد ابن تیمیه با تاسی کورکورانه از استاد خویش می گوید:

« یجب هدم المساجد الّتی بنیت علی القبور، ولا یجوز إبقاۆها بعد القدرة علی هدمها وإبطالها یوماً واحداً .» (7)

انهدام مساجدی که بر روی قبور بنا شده است واجب است و در صورت قدرت داشتن بر تخریب و انهدام این اماکن باقی بودن این بناها حتی به اندازه یک روز هم جائز نیست.

 

پاسخ به ادله روایی وهابیان در تحریم بنای مسجد بر قبور

اوّلاً: فهمیدن مقصود این روایات، متوقف بر دانستن مقصود یهود و نصارا از ساختن مسجد بر قبور اولیای خود می باشد، زیرا پیامبر (صلی الله علیه وآله) از قیام به عملی که یهود و نصارا با قصد خاصی انجام می دهند نهی کرده است.

با مراجعه به روایات پی می بریم که یهود و نصارا، قبور اولیای خود را مسجدو قبله قرار می دادند و بر روی آن قبور سجده می کردند، در حقیقت آنان را عبادت می کردند. لذا پیامبر (صلی الله علیه وآله) شدیداً با این عمل مقابله کرده و از آن نهی فرموده است.  از سویی نیز هدف از تأسیس مسجد در این موارد، این است كه زائران اولیاى خدا، قبل از زیارت و یا پس از آن، فرایض عبادى خود را در آنجا انجام دهند، از آنجا كه (حتى از نظر وهابی ها) نه اصل زیارت قبور حرام است و نه اقامه نماز پس از زیارت و یا قبل از آن. جهت ندارد كه بناى مسجد در جوار قبور اولیا به منظور پرستش خدا و انجام فرایض الهى حرام باشد.

وهابیت

حال اگر در کنار قبور اولیای الهی به جهت تبرک، مسجد ساخته شود، تا انسان به برکت آن ولیّ خدا توجه و حضور قلبش بیشتر باشد و از طرفی نیز هیچ قصد تعظیم و تکریمی نسبت به آن ولی در حال نماز نداشته باشد، قطعاً از مورد این روایات خارج است؛ چنان که در روایت امّ حبیبه و امّ سلمه به این مقصود یهود و نصارا اشاره شده است . تصور موهوم وهابیت ریشه در ذهنیت ایشان در رفتار یهود و نصاری نسبت به قبور پیامبرانشان دارد و تعمیم این معنا بر سنت های به جای مانده از امت اسلامی ، نوعی اشتباه تاریخی است.چنانکه بیضاوی در شرح این احادیث می گوید: «از آن جا که یهود و نصارا بر قبور انبیا به خاطر تعظیم شأن آنان، سجده کرده و آن قبور را قبله خود قرار می دادند، به همین جهت مسلمین از این نوع عمل باز داشته شدند، زیرا این عمل شرک محض است. ولی اگر کسی مسجدی را در جوار قبر صالحی به قصد تبرک بسازد مشمول نهی روایات نمی شود.»

سندی، شارح سنن نسایی نیز می گوید: «پیامبر (صلی الله علیه وآله) امّت خود را از عمل یهود و نصارا نسبت به قبور انبیای خود باز می دارد، خواه به سجده بر قبور و تعظیم آنها باشد و خواه به خاطر قبله قرار دادن قبور باشد تا هنگام نماز به آن متوجه باشند.» (8)

ثانیاً: روایت، از ساختن مسجد بر روی قبر نهی می کند و هیچ اشاره ای به ساختن مسجد در کنار قبور انبیا و اولیا ندارد.

ثالثاً: معلوم نیست که نهی در این روایات، تحریمی باشد؛ چنان که بخاری این روایات را تحت عنوان «باب مایکره من اتخاذ المساجد علی القبور» آورده و آنها را حمل بر نهی تنزیهی و کراهتی کرده است. (9)

شیخ عبدالله هروی در توجیه احادیث فوق می گوید: «آن احادیث بر کسانی حمل می شود که قصد نماز بر قبر انبیا به جهت تعظیم شان دارند و این در صورتی متصور است که قبور، آشکار و باز باشد وگرنه نماز در آنجا حرام نیست.» (10)

نیز عبدالغنی نابلسی حنفی می گوید: «اگر کسی مسجدی را در کنار قبر صالحی بسازد یا در کنار قبر او به جهت تبرک جستن از او نماز گذارد، نه به جهت تعظیم صاحب قبر و توجه به او در نماز، اشکالی ندارد، زیرا مرقد اسماعیل (علیه السلام) نزد «حطیم» مسجدالحرام است و آن محل بهترین مکانی است که نماز در آن جا خوانده می شود.» (11)

با اینکه صحن مسجد الحرام مدفن پیامبران گذشته از جمله حضرت اسماعیل و مادرش هاجر می باشد، می بایست نماز در این مکان مقدس حرام باشد ،چرا که مدفن پیامبران نباید محل عبادت و سجود قرار گیرد؛در حالیکه به اعتراف بسیاری از فقهای اهل سنت نماز در این مسجد با فضیلت ترین و پرارزش ترین نمازهاست

علامه بدر الدین حوثی، در شرح روایات فوق می گوید: «معنای مسجد قرار دادن قبور، این است که انسان نمازگزار قبر را قبله قرار داده و بر آن نماز گزارد.» (12)

آنچه از نتیجه این بحث در می یابیم اینست که آگاهى از هدف روایات را که در وصف نحوه عمل یهود و نصارى در كنار قبور پیامبران است بدانیم; زیرا پیامبر گرامى، ما را از عملى كه آنان انجام می دادند باز می دارد. اگر حدود كار آنان برایمان روشن شود، محدوده حرمت در اسلام نیز مشخص خواهد شد.

قرینه هایی در احادیث گذشته هست كه گواهى می دهند یهود و نصاری  قبور پیامبران خود را قبله خود قرار داده و از توجه به قبله واقعى سرباز می زدند. بلكه بالاتر، در كنار قبور پیامبران، به جاى این كه خدا را بپرستند، پیامبران خود را می پرستیدند و یا آنان را با خدا در عبادت و پرستش شریك می ساختند.

اگر مفاد احادیث این باشد كه «قبور آنان را قبله خود اتخاذ نكنیم» و یا «آنان را با خدا شریك در عبادت نكنیم» و....، هرگز نمی توان با این احادیث، بر تحریم مسجد سازى بر روى قبور و یا جوار صالحان و پاكان استدلال كرد، چرا كه زائران آنان نه قبر را قبله خود قرار می دهند و نه آنان را می پرستند بلكه اینان خداى یگانه را می پرستند و در حال نماز رو به كعبه می ایستند و هدفشان از ساختن مسجد در جوار اولیا، تبرك از مكان آن ها است. جالب توجه اینکه پیامبر گرامی اسلام در صحن مسجد الحرام مدفون بوده و امت اسلامی در هنگامه  نماز،فریضه های پنج گانه را به صورت جماعت در کنار مرقد مطهر ایشان به جای می آورند و وهابیان هیچ گونه اعتراضی به این مساله ندارند. از سویی دیگر با اینکه صحن مسجد الحرام مدفن  پیامبران گذشته از جمله حضرت اسماعیل و مادرش هاجر می باشد (13) ، می بایست نماز در این مکان مقدس حرام باشد ،چرا که مدفن پیامبران نباید محل عبادت و سجود قرار گیرد؛در حالیکه به اعتراف بسیاری از فقهای اهل سنت  نماز در این مسجد با فضیلت ترین و پرارزش ترین نمازهاست(14)

 

پی نوشتها :

1-      صحیح مسلم، ج 1، ص 378

2-       مسند احمد، ج 2، ص 246

3-       صحیح مسلم، ج 2، ص 66، کتاب المساجد

4-      صحیح بخاری، ج 2، ص 111، کتاب الجنائز و سنن نسائی، ج 2، ص 871، کتاب الجنائز

5-      مجموعة الرسائل والمسائل،ج1،ص59-60

6-      القاده الجلیله ص 22

7-      زاد المعاد فی هدی خیر العباد، ابن القیم ص 661

8-      سنن نسایی، ج 2، ص 41

9-       صحیح بخاری، ج 2، ص 111

10-   المقالات السنیة، ص 427

11-   الحدیقة الثنیة، ج 2، ص 631

12-   زیارة القبور، ص 28

13-   اخبار مکه ازرقی ج1، ص68- درالمنثور ج1، ص 327

14-   مسند احمد حنبل ،ج5،ص452



نوع مطلب : مذهبی، احادیث، 
برچسب ها : اعتقادات،
لینک های مرتبط :
پنجشنبه 10 مرداد 1398 02:50 ب.ظ

With thanks. I like it.
canadian discount pharmacies in canada canadian drugstore trusted pharmacy canada drugstore online shopping reviews global pharmacy canada top rated canadian pharmacies online buy viagra now buy viagra usa no 1 canadian pharcharmy online online pharmacies tech school
یکشنبه 2 تیر 1398 07:04 ب.ظ

Thanks a lot. An abundance of write ups!

cialis 50 mg soft tab wow cialis 20 buy generic cialis cost of cialis per pill il cialis quanto costa opinioni cialis generico how to buy cialis online usa we recommend cialis info effetti del cialis cialis for bph
شنبه 1 تیر 1398 11:20 ق.ظ

Nicely spoken of course. !
cialis diario compra cialis vs viagra cialis 20 mg cialis cost cialis pills boards buy cialis online buy cialis uk no prescription generico cialis mexico cialis without a doctor's prescription cialis daily
جمعه 31 خرداد 1398 07:23 ب.ظ

With thanks! Great stuff!
when will generic cialis be available il cialis quanto costa try it no rx cialis generico cialis mexico look here cialis order on line cialis name brand cheap click now cialis from canada generic for cialis cialis patent expiration cialis 5 effetti collaterali
چهارشنبه 29 خرداد 1398 04:40 ب.ظ

Terrific data, Many thanks.
the best choice cialis woman cialis y deporte buy brand cialis cheap cialis venta a domicilio if a woman takes a mans cialis cialis savings card we choice free trial of cialis cialis reviews cialis cost viagra vs cialis vs levitra
سه شنبه 28 خرداد 1398 01:34 ق.ظ

Nicely put, Appreciate it!
price cialis wal mart pharmacy how do cialis pills work buy name brand cialis on line cost of cialis cvs click now buy cialis brand generic cialis 20mg tablets viagra or cialis bulk cialis cialis preise schweiz buy cialis cheap 10 mg
دوشنبه 27 خرداد 1398 10:51 ق.ظ

Information certainly taken..
sialis cialis purchasing cialis rezeptfrei sterreich when can i take another cialis cialis kaufen bankberweisung cialis preise schweiz look here cialis cheap canada low cost cialis 20mg buy name brand cialis on line brand cialis nl
شنبه 25 خرداد 1398 05:03 ب.ظ

Thanks a lot. Ample information.

we choice free trial of cialis cilas cialis free trial comprar cialis 10 espa241a cialis tadalafil online we choice cialis uk safe dosage for cialis cialis sale online cialis manufacturer coupon cialis australia org
جمعه 24 خرداد 1398 12:18 ب.ظ

You reported that exceptionally well.
cialis online prescription doctor cialis cialis cost deutschland cialis online estudios de cialis genricos tadalafilo buy cialis uk no prescription cialis 30 day sample viagra or cialis cialis 200 dollar savings card
پنجشنبه 23 خرداد 1398 10:01 ب.ظ

Good information. Regards!
cialis kaufen tarif cialis france walgreens price for cialis cost of cialis cvs cialis alternative cost of cialis per pill cialis 20mg preis cf cialis for bph cialis with 2 days delivery cialis rckenschmerzen
پنجشنبه 23 خرداد 1398 08:43 ق.ظ

You've made the point!
order generic cialis online online prescriptions cialis india cialis 100mg cost when can i take another cialis cialis qualitat cialis pas cher paris cialis 30 day trial coupon cialis name brand cheap cialis qualitat generic cialis soft gels
جمعه 23 فروردین 1398 07:00 ب.ظ

Useful material. Regards!
pharmacy canada online prescriptions canada medication cost buy viagra now canada online pharmacies trust pharmacy of canada canada medications cheap canada medication is trust pharmacy in canada legitimate canadian online pharmacy drugs for sale online
پنجشنبه 22 فروردین 1398 05:22 ق.ظ

With thanks, Wonderful stuff!
canadianpharmacyusa24h is it legal pharmacy canada canadian pharmacy reputable canadian prescriptions online canada medications buy global pharmacy canada online canadian pharmacies canada online pharmacy canadian pharmacy canadian online pharmacies reviews
چهارشنبه 14 آذر 1397 03:08 ق.ظ

Helpful data. Many thanks.
cialis prezzo di mercato legalidad de comprar cialis prix de cialis cialis mit grapefruitsaft acheter du cialis a geneve click here cialis daily uk buying cialis on internet buy cialis online legal cialis 200 dollar savings card cialis venta a domicilio
دوشنبه 12 آذر 1397 04:25 ق.ظ

With thanks. Terrific information!
cialis 20 mg effectiveness click now buy cialis brand side effects of cialis does cialis cause gout cialis e hiv what is cialis cialis daily new zealand 200 cialis coupon cialis 05 cialis mit grapefruitsaft
یکشنبه 11 آذر 1397 03:57 ب.ظ

Thanks. Numerous postings!

generic cialis pro order generic cialis online price cialis per pill cialis prezzo al pubblico buy name brand cialis on line calis cialis 5mg cialis bula only now cialis for sale in us cialis arginine interactio
شنبه 10 آذر 1397 04:35 ب.ظ

Regards. Lots of write ups!

buy cheap cialis in uk 5 mg cialis coupon printable cialis 50 mg soft tab cialis ahumada cialis 20mg preis cf cialis australia org cost of cialis cvs cialis for daily use cost of cialis per pill buy cialis cheap 10 mg
شنبه 10 آذر 1397 03:40 ق.ظ

Nicely put. Appreciate it.
rx cialis para comprar cialis italia gratis when will generic cialis be available acheter cialis meilleur pri venta cialis en espaa cialis side effects buy brand cialis cheap cialis online tarif cialis france tesco price cialis
جمعه 9 آذر 1397 04:25 ب.ظ

Regards! I like it.
cialis baratos compran uk cialis generique 5 mg where to buy cialis in ontario where to buy cialis in ontario prices on cialis 10 mg no prescription cialis cheap cialis 200 dollar savings card cialis 5mg cialis para que sirve cialis 20mg
جمعه 9 آذر 1397 04:39 ق.ظ

Excellent knowledge. Cheers.
dosagem ideal cialis cialis pills boards we like it safe cheap cialis cialis online holland cialis prices tadalafil tablets cialis super kamagra cialis pas cher paris cialis efficacit safe site to buy cialis online
پنجشنبه 8 آذر 1397 05:22 ق.ظ

Effectively voiced truly! .
enter site very cheap cialis cialis daily reviews cialis qualitat recommended site cialis kanada cialis vs viagra cialis dosage generic cialis review uk cialis canadian drugs cialis coupons printable cialis prezzo di mercato
چهارشنبه 7 آذر 1397 04:43 ب.ظ

Truly loads of excellent information!
free cialis cialis super acti cialis generique 5 mg cialis vs viagra fast cialis online how much does a cialis cost cialis 5mg billiger wow cialis tadalafil 100mg we choice cialis pfizer india tadalafil 20mg
جمعه 20 مهر 1397 05:32 ق.ظ

Many thanks. Quite a lot of forum posts!

buy 10 mg levitra levitra prices buy 10 mg levitra levitra 20 mg buy levitra 20 mg cheap 20mg levitra buy levitra 20 mg vardenafil buy levitra buy levitra 10mg
یکشنبه 1 مهر 1397 12:16 ق.ظ

You said it adequately..
pharmacy canada 24 canada drugs online northwest pharmacies canadian viagra canada online pharmacies reviews canadian cialis discount canadian pharmacies canadian pharmacy king pharmacy canada best canadian discount pharmacies in ocala fl
پنجشنبه 15 شهریور 1397 12:44 ب.ظ

You have made the point!
cialis tadalafil online usa cialis online cialis generico online cialis bula wow cialis tadalafil 100mg cialis flussig cialis generico postepay cialis qualitat cialis 5 mg buy cialis usa cost
چهارشنبه 14 شهریور 1397 04:03 ق.ظ

Reliable information. Cheers!
pharmacy onesource canadian pharmacies canada online pharmacies pharmacy canada 24 aarp recommended canadian online pharmacies online pharmacies in usa canadian discount pharmacies in canada drugstore online india drugstore online shopping reviews drugstore online canada
دوشنبه 12 شهریور 1397 07:03 ق.ظ

Thanks a lot! Plenty of tips!

cialis kaufen bankberweisung 200 cialis coupon tadalafil when will generic cialis be available buy generic cialis cialis 5 mg effetti collateral side effects of cialis cialis sicuro in linea cialis mit grapefruitsaft buy cheap cialis in uk
سه شنبه 23 مرداد 1397 05:30 ق.ظ

Nicely put. Cheers!
viagra prices uk buy viagra walgreens how to get viagra free where to buy viagra how get viagra sildenafil pills how to order viagra pills how much is viagra order viagra without prescription sildenafil sildenafil
دوشنبه 7 خرداد 1397 07:56 ق.ظ

Regards. I enjoy it.
generic cialis tadalafil brand cialis generic buying brand cialis online canadian drugs generic cialis bulk cialis buy brand cialis cheap sublingual cialis online deutschland cialis online how do cialis pills work cialis professional yohimbe
پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 08:35 ق.ظ

Factor clearly regarded..
cialis prezzo di mercato india cialis 100mg cost venta de cialis canada cialis sicuro in linea brand cialis generic tarif cialis france cuanto cuesta cialis yaho enter site very cheap cialis cialis tablets australia cialis diario compra
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 1 تا 30



آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی